Sumarhafrar BELINDA

BELINDA: Traust, blaðríkt og hávaxið yrki til grænfóðuröflunar

BELINDA er sænskt hafrayrki sem ræktuð hefur verið hérlendis um árabil, þar sem hún er nær eingöngu ræktuð til grænfóðuröflunar. Helsti styrkur yrkisins felst í því hve lengi það helst á grænstigi, en þar sem BELINDA skríður seint gefur hún bændum gott svigrúm til að ná góðri uppskeru af lystugu hafragrasi. Yrkið er hávaxið og laufmikið og hefur reynst vel til sláttar eða beitar, jafnt eitt og sér eða í blöndu með ertum.

Uppskera og tölulegar staðreyndir:

• Meðaluppskera: Í langtímauppgjöri íslenskra yrkjaprófana (Rit LbhÍ nr. 177) hefur BELINDA skilað um 4,3 tonnum/ha af korni (N=14). Sem grænfóðurhafrar geta sumarhafrar eins og Belinda gefið um 4-8 þurrefnistonn á hektarann. Hafa ber í huga að endurtekningar kornþroskatilrauna eru ekki margar (14). 

• Þurrefni og rúmþyngd: Við þreskingu mælist meðalþurrefni kornsins um 56% (N=14). Rúmþyngd er að jafnaði 43,0 kg/hl (N=14), sem telst gott fyrir hafra. 

• Hæð og flýtir: Yrkið er hávaxið, um 95 cm (N=14), og skríður að jafnaði eftir um 83 daga (N=14).

Nýting kornsins: Þótt BELINDA sé einkum ætluð til sláttar, gefur hún af sér korn sem nýtist vel þegar aðstæður leyfa.

• Fóður: Kornið er orkuríkt og prýðilegt fóðurkorn fyrir flestar búfjártegundir. Vegna góðrar rúmþyngdar er það matmikið og lystugt.

• Manneldi: Þrátt fyrir að vera fyrst og fremst fóður- og grænfóðuryrki hérlendis, getur kornið nýst til manneldis og fóðurs ef það nær fullum þroska og fyllingu á sandjörð í bestu sveitum. Erlendis er BELINDA þekkt fyrir jöfn og góð korngæði.

Hagnýtir eiginleikar: Hafrar eins og BELINDA eru að jafnaði þolgóðir í haustveðrum og þola súran jarðveg betur en bygg. Þá hefur yrkið sýnt góða mótstöðu gegn blaðsveppum, sem tryggir gæði hafragrassins fram að slætti.

Ofangreind tölfræði byggir á samantekt úr skýrslunni Korntilraunir 2024, Rit LbhÍ nr. 177.

BELINDA er fáanleg í 25 kg pokum og 600 kg stórsekkjum.

Meira um ræktun hafra. 

Leiðbeiningar um ræktun grænfóðurhafra

Ræktun hafra til sláttar eða beitar, þar sem grasið er nýtt (ekki heilsæði eða korn), miðar að því að hámarka lífmassa og gæði blaðvaxtarins.

Jarðvegur og sáningartími: Hafrar eru nægjusamir og þola súran jarðveg betur en aðrar korntegundir, allt niður í pH 5,3. Grænfóðurhöfrum má sá síðar en höfrum til þroska, eða allt frá því að jarðvinnsla hefst og fram undir miðjan júní. Þetta gefur svigrúm ef vorverk dragast eða ef sá á í nýræktarspildur.

Sáðmagn: Til að tryggja þéttan blaðmassa og fínna strá er mælt með ríflegu sáðmagni, að jafnaði 200–220 kg/ha. Þétt sáning hjálpar plöntunum að loka yfirborði snemma, sem hamlar illgresisvexti og eykur lystugleika fóðursins.

Áburðargjöf og nýting: Hafrar svara köfnunarefni vel með auknum blaðvexti. Fóðurgildið ræðst nánast eingöngu af þroskastigi við slátt. Til að tryggja hámarksgæði (hátt prótein og sykur) skal slá hafrana fyrir eða um skrið. Við skrið eykst tréni hratt og meltanleiki fellur, þótt þurrefnisuppskera aukist. Æskilegt er að láta grasið liggja og visna í a.m.k. sólarhring til að hækka þurrefnishlutfall fyrir verkun í rúllur.

Leiðbeiningar um ræktun hafra til kornþroska

Við ræktun hafra til þroska og þreskingar er markmiðið að plantan nái að fylla kornið og skila viðunandi þurrefni fyrir haustið.

Jarðvegur og sáningartími: Bestur árangur næst á sandjörð eða léttum og bergefnaríkum moldarjarðvegi sem hitnar fljótt á vorin. Lykilatriði í hafraræktun á Íslandi er að sá snemma, helst á tímabilinu 10. apríl til 15. maí. Eftir þann tíma verður kornþroski mjög tvísýnn þar sem hafrar þurfa lengri vaxtartíma en bygg.

Sáðmagn: Hér er miðað við fullt sáðmagn, að jafnaði 180–200 kg/ha. Mikilvægt er að sá ekki of þétt svo hver planta fái rými til að þroska stór og matmikil korn með góðri rúmþyngd.

Áburðargjöf og heilbrigði: Gæta skal að jafnvægi í áburðargjöf. Of mikið köfnunarefni getur seinkað þroska og aukið hættu á legu, þótt hafrar hafi almennt sterkan stöngul. Hafrar hafa góða mótstöðu gegn mörgum blaðsveppum, en fylgjast þarf með þroska þegar líður á haustið. Hafrar eru þolgóðir í haustveðrum og hrynja síður úr axi en bygg, sem gefur ákveðið öryggi við uppskeru í óstöðugu tíðarfari.