Hafrar til þroska PERTTU

PERTTU: Snemmþroska gæðayrki til kornræktar og manneldis

PERTTU (frá Boreal í Finnlandi) er kynbætt með þroskaöryggi og korngæði í huga, sérstaklega fyrir norðlæg ræktunarsvæði. Yrkið skríður snemma og hefur til að bera þann flýti sem þarf til að kornið nái þroska áður en haustar. PERTTU gefur af sér ljósleitt korn með fremur laust hýði sem hentar vel til vinnslu, svo sem til hafravölsunar til manneldis. Hátt innihald betaglúkana og góður þúsundkornaþungi gera það jafnframt að matmiklu og lystugu fóðurkorni.

Uppskera og tölulegar staðreyndir:

• Meðaluppskera: Í langtímauppgjöri íslenskra yrkjaprófana hefur PERTTU skilað um 4,0 tonnum/ha af korni (N=56). Í finnskum tilraunum telst það á meðal uppskeruhæstu yrkja í sínum flokki.

• Þurrefni og rúmþyngd: Við þreskingu mælist meðalþurrefni kornsins um 61% (N=56). Rúmþyngdin mælist að jafnaði 45,5 kg/hl (N=56), sem endurspeglar góða kornfyllingu.

• Hæð og flýtir: Yrkið er fremur lágvaxið, eða um 93 cm (N=56), og hefur til að bera sterkan stöngul. Það skríður að jafnaði eftir um 81 dag (N=56) við íslenskar aðstæður.

Hagnýtir eiginleikar og ræktun:

• Gæði og vinnsla: Kornið þykir auðvelt í afhýðingu og hlutfall smárra korna er lágt. Þúsundkornaþungi í íslenskum tilraunum mælist um 30,8 grömm (N=56).

• Heilbrigði: PERTTU hefur til að bera mótstöðu gegn blaðsveppum og lága áhættu á sveppaeitri/mýkótoxínum (DON-toxín).

• Jarðvegur: PERTTU getur hentað á fjölbreyttar jarðvegsgerðir en þó er sérstaklega mælt með því á moldarjarðveg eða framræstan mýrlendisjarðveg. Gæta þarf að því að yrkið er heldur viðkvæmt fyrir þurrki á vaxtartíma.

Ofangreind tölfræði byggir á samantekt úr skýrslunni Korntilraunir 2024, Rit LbhÍ nr. 177.

PERTTU fæst í 20 kg smásekkjum og 600 kg stórsekkjum.

 Meira um ræktun hafra. 

Leiðbeiningar um ræktun grænfóðurhafra

Ræktun hafra til sláttar eða beitar, þar sem grasið er nýtt (ekki heilsæði eða korn), miðar að því að hámarka lífmassa og gæði blaðvaxtarins.

Jarðvegur og sáningartími: Hafrar eru nægjusamir og þola súran jarðveg betur en aðrar korntegundir, allt niður í pH 5,3. Grænfóðurhöfrum má sá síðar en höfrum til þroska, eða allt frá því að jarðvinnsla hefst og fram undir miðjan júní. Þetta gefur svigrúm ef vorverk dragast eða ef sá á í nýræktarspildur.

Sáðmagn: Til að tryggja þéttan blaðmassa og fínna strá er mælt með ríflegu sáðmagni, að jafnaði 200–220 kg/ha. Þétt sáning hjálpar plöntunum að loka yfirborði snemma, sem hamlar illgresisvexti og eykur lystugleika fóðursins.

Áburðargjöf og nýting: Hafrar svara köfnunarefni vel með auknum blaðvexti. Fóðurgildið ræðst nánast eingöngu af þroskastigi við slátt. Til að tryggja hámarksgæði (hátt prótein og sykur) skal slá hafrana fyrir eða um skrið. Við skrið eykst tréni hratt og meltanleiki fellur, þótt þurrefnisuppskera aukist. Æskilegt er að láta grasið liggja og visna í a.m.k. sólarhring til að hækka þurrefnishlutfall fyrir verkun í rúllur.

Leiðbeiningar um ræktun hafra til kornþroska

Við ræktun hafra til þroska og þreskingar er markmiðið að plantan nái að fylla kornið og skila viðunandi þurrefni fyrir haustið.

Jarðvegur og sáningartími: Bestur árangur næst á sandjörð eða léttum og bergefnaríkum moldarjarðvegi sem hitnar fljótt á vorin. Lykilatriði í hafraræktun á Íslandi er að sá snemma, helst á tímabilinu 10. apríl til 15. maí. Eftir þann tíma verður kornþroski mjög tvísýnn þar sem hafrar þurfa lengri vaxtartíma en bygg.

Sáðmagn: Hér er miðað við fullt sáðmagn, að jafnaði 180–200 kg/ha. Mikilvægt er að sá ekki of þétt svo hver planta fái rými til að þroska stór og matmikil korn með góðri rúmþyngd.

Áburðargjöf og heilbrigði: Gæta skal að jafnvægi í áburðargjöf. Of mikið köfnunarefni getur seinkað þroska og aukið hættu á legu, þótt hafrar hafi almennt sterkan stöngul. Hafrar hafa góða mótstöðu gegn mörgum blaðsveppum, en fylgjast þarf með þroska þegar líður á haustið. Hafrar eru þolgóðir í haustveðrum og hrynja síður úr axi en bygg, sem gefur ákveðið öryggi við uppskeru í óstöðugu tíðarfari.