Sumarhafrar TAIKA

TAIKA: Laufmikið og þróttmikið yrki til fjölþættrar nýtingar

TAIKA (frá Boreal í Finnlandi) er hafrayrki sem sameinar hraðan vöxt og góðan strástyrk. TAIKA er fremur hraðsprottið og getur lokað yfirborði á fyrri hluta vaxtartímans, sem gerir það sérstaklega áhugavert til grænfóðurræktar. Yrkið hefur tvíþætt notagildi; það er hávaxið og laufmikið, sem skilar miklum lífmassa sem grænfóðurhafrar til sláttar, en á góðum ræktunarsvæðum getur það náð kornþroska og gefið af sér gæðakorn sem hentar jafnt til fóðurs sem manneldis.

Uppskera og tölulegar staðreyndir:

• Meðaluppskera: Í langtímauppgjöri íslenskra yrkjaprófunar hefur TAIKA skilað um 3,9 tonnum/ha af korni (N=32). Sem grænfóður gefa hafrar að jafnaði örugga uppskeru, oft á bilinu 4–8 þurrefnistonn á hektara.

• Þurrefni og rúmþyngd: Við þreskingu mælist meðalþurrefni um 57% (N=32). Rúmþyngd kornsins mælist að jafnaði 44,9 kg/hl (N=32), sem telst fyrir hafra, og er með því besta sem gerist í finnskum tilraunum.

• Hæð og flýtir: TAIKA er hávaxið yrki, um 110 cm (N=32) að jafnaði í íslenskum tilraunum. Það skríður heldur seint, eða eftir um 86 daga (N=32) við íslenskar aðstæður, sem gefur plöntunni tíma til að byggja upp mikinn blaðmassa.

Hagnýtir eiginleikar og ræktun:

• Vaxtarlag og nýting: Vegna þess hve yrkið hefur til að bera mikið af laufi hentar það vel til sláttar eða beitar þar sem leitast er eftir miklum gæðum hafragrass. TAIKA þykir þurrkþolið hafrayrki. 

• Jarðvegur og heilbrigði: Hafrar eru almennt þolnari á súran jarðveg en bygg. TAIKA býr yfir góðri mótstöðu gegn blaðsveppum, sem tryggir að hafragrasið haldist ferskt og heilbrigt fram að slætti.

• Skjólsáning: Yrkið hentar vel sem skjólsáning með sáðgresi eða í blöndu með ertum og flækjum til að auka próteininnihald grænfóðursins.

Ofangreind tölfræði byggir á samantekt úr skýrslunni Korntilraunir 2024, Rit LbhÍ nr. 177.

TAIKA er fáanleg í 20 kg pokum og 600 kg stórsekkjum.

Meira um ræktun hafra. 

Leiðbeiningar um ræktun grænfóðurhafra

Ræktun hafra til sláttar eða beitar, þar sem grasið er nýtt (ekki heilsæði eða korn), miðar að því að hámarka lífmassa og gæði blaðvaxtarins.

Jarðvegur og sáningartími: Hafrar eru nægjusamir og þola súran jarðveg betur en aðrar korntegundir, allt niður í pH 5,3. Grænfóðurhöfrum má sá síðar en höfrum til þroska, eða allt frá því að jarðvinnsla hefst og fram undir miðjan júní. Þetta gefur svigrúm ef vorverk dragast eða ef sá á í nýræktarspildur.

Sáðmagn: Til að tryggja þéttan blaðmassa og fínna strá er mælt með ríflegu sáðmagni, að jafnaði 200–220 kg/ha. Þétt sáning hjálpar plöntunum að loka yfirborði snemma, sem hamlar illgresisvexti og eykur lystugleika fóðursins.

Áburðargjöf og nýting: Hafrar svara köfnunarefni vel með auknum blaðvexti. Fóðurgildið ræðst nánast eingöngu af þroskastigi við slátt. Til að tryggja hámarksgæði (hátt prótein og sykur) skal slá hafrana fyrir eða um skrið. Við skrið eykst tréni hratt og meltanleiki fellur, þótt þurrefnisuppskera aukist. Æskilegt er að láta grasið liggja og visna í a.m.k. sólarhring til að hækka þurrefnishlutfall fyrir verkun í rúllur.

Leiðbeiningar um ræktun hafra til kornþroska

Við ræktun hafra til þroska og þreskingar er markmiðið að plantan nái að fylla kornið og skila viðunandi þurrefni fyrir haustið.

Jarðvegur og sáningartími: Bestur árangur næst á sandjörð eða léttum og bergefnaríkum moldarjarðvegi sem hitnar fljótt á vorin. Lykilatriði í hafraræktun á Íslandi er að sá snemma, helst á tímabilinu 10. apríl til 15. maí. Eftir þann tíma verður kornþroski mjög tvísýnn þar sem hafrar þurfa lengri vaxtartíma en bygg.

Sáðmagn: Hér er miðað við fullt sáðmagn, að jafnaði 180–200 kg/ha. Mikilvægt er að sá ekki of þétt svo hver planta fái rými til að þroska stór og matmikil korn með góðri rúmþyngd.

Áburðargjöf og heilbrigði: Gæta skal að jafnvægi í áburðargjöf. Of mikið köfnunarefni getur seinkað þroska og aukið hættu á legu, þótt hafrar hafi almennt sterkan stöngul. Hafrar hafa góða mótstöðu gegn mörgum blaðsveppum, en fylgjast þarf með þroska þegar líður á haustið. Hafrar eru þolgóðir í haustveðrum og hrynja síður úr axi en bygg, sem gefur ákveðið öryggi við uppskeru í óstöðugu tíðarfari.