Bygg sexraða ONERVA 40 kg

ONERVA: Fljótþroska sexraða bygg frá Finnlandi

ONERVA er sexraða byggyrki sem kynbætt er fyrir norðlægar slóðir. Í Finnlandi þarf yrkið svipaða hitasummu og Aukusti en hefur til að bera betra viðnám gegn blaðsjúkdómum. Hér á landi hefur ONERVA verið í prófunum undanfarin ár. Þótt niðurstöður séu áhugaverðar hafa þær ekki sýnt að yrkið hafi afgerandi yfirburði yfir aðra trausta kosti eins og HERMANNI. Af þeim sökum er yrkið á útleið af markaði, en nýtist bændum vel sem vilja fljótþroska yrki með góða kornfyllingu.

Uppskera og tölulegar staðreyndir:

• Meðaluppskera: Í langtímauppgjöri íslenskra korntilrauna hefur ONERVA skilað um 3,52 tonn/ha (N=17). Þetta er viðunandi uppskera en nær ekki sama stöðugleika og bestu viðmiðunaryrkin.

• Þurrefni og rúmþyngd: Við uppskeru mælist meðalþurrefnishlutfallið um 53% (N=17). Yrkið skilar góðri rúmþyngd miðað við sexraða bygg, eða að jafnaði 60,4 kg/hl (N=17).

• Þúsundkornaþungi (ÞKÞ): Einn helsti styrkur ONERVA er stærð kornsins, en meðalþyngd þess mælist um 36,7 grömm (N=17). Það er hátt í flokki sexraða yrkja.

• Vaxtartími og flýtir: Samkvæmt finnskum gögnum er ONERVA meðal fljótari yrkja og nýtir stutt vaxtartímabil vel til að ná fullum þroska.

Hagnýtir eiginleikar og ræktun:

• Strástyrkur og heilbrigði: ONERVA hefur til að bera góðan strástyrk og stendur vel af sér veður. Samkvæmt gögnum frá Boreal býr yrkið yfir góðu mótstöðuþoli gegn byggranda (net blotch), sem er framför frá eldri yrkjum.

• Nýting: Vegna stórs korns og góðrar rúmþyngdar hentar ONERVA vel sem sterkjuríkt fóðurkorn.

Ofangreind tölfræði byggir á samantekt úr skýrslunni Korntilraunir 2024, Rit LbhÍ nr. 177.

ONERVA er fáanlegt í takmörkuðu magni í 40 kg sekkjum vorið 2026.

Almennar ræktunarráðleggingar fyrir bygg

Jarðvegur og köfnunarefni: Við val á akurstæði fyrir bygg á Íslandi er mikilvægt að horfa til jarðvegsgerðar út frá þroskaöryggi fremur en einungis uppskerugetu.

• Jarðvegsgerð og þroski: Rannsóknir sýna að bygg þroskast að jafnaði fyrr á mólendi eða bergefna- og sandblendnum jarðvegi (t.d. grónum áraurum, moldarríkri melajörð og áraurum) en í mýrlendi. Þetta stafar af því að slíkur jarðvegur hitnar fyrr á vorin og geymir minna magn af lífrænu köfnunarefni sem losnar seint á sumrin.

• Hættan við framræst mýrlendi: Þótt framræst mýri geti verið frjósöm og álitlegt akurstæði, losar hún síðbúið köfnunarefni úr lífrænum efnum þegar jarðvegshiti nær hámarki í júlí og ágúst. Þetta getur valdið grænvexti langt fram eftir hausti.

• Hliðarsprotar (síðskot): Ef köfnunarefni er til staðar í miklum mæli á seinni hluta vaxtartímans örvar það myndun hliðarsprota. Þetta leiðir til þess að akurinn verður ójafn; aðalöxin byrja að gulna á meðan hliðaröxin eru enn græn og óþroskuð. Slíkur misþroski lækkar rúmþyngd kornsins, en hún er aðalmælikvarðinn á sterkjufyllingu. Æskilegt er að stefna á að rúmþyngd sé um 60 kg/hl.

• Ráðgjöf um áburð: Á frjósömu landi eða framræstu mýrlendi þarf að sýna aðgát í köfnunarefnisnotkun. Oft er öruggara að rækta byggið á rýrara landi þar sem plantan „sveltist“ til þroska þegar líður á haustið, sem flýtir fyrir gulnun og þurrkun kornsins í axinu.

Ráðlagt sáðmagn: 180–220 kg/ha (fer eftir sáðtíma, spírunarprósentu, þúsundkornaþyngd og ástandi sáðbeðs).

Æskilegur sáðtími Almennt er mælt með því að sá byggi eins snemma og jarðvinnsla leyfir, sem í meðalári á Suður- og Vesturlandi er gjarnan frá miðjum apríl og fram undir 15. maí.

• Rökstuðningur: Rannsóknir Jónatans Hermannssonar sýna að hver dagur sem vinnst á vorin skilar sér margfaldlega í þroska á haustin. Bygggrasið þarf að ná að skríða fyrir lok júlí eða í síðasta lagi í byrjun ágúst til að kornið nái að fyllast og þroskast áður en dregur úr daglengd og hita.

• Jarðvegshiti: Æskilegt er að jarðvegshiti sé kominn í 5–6°C. Í of köldum og blautum jarðvegi eykst hætta á að fræið fúni eða spíri ójafnt.

Seinustu forvöð Almennt teljast 20.–25. maí vera seinustu forvöð til að sá byggi ef stefnt er að þreskingu.

• Eftir 25. maí: Sáning er áhættusöm. Ef sumarið verður svalt, nær kornið ekki fullum þroska (þúsundkornaþyngd og þurrefnishlutfall verður lágt) og þresking dregst fram í október þegar veðurfar er ótryggt.

• Undantekningar: Á bestu kornræktarsvæðum (t.d. undir Eyjafjöllum, uppsveitum á Suðurlandi og inn til landsins norðanlands) hefur sáning um mánaðamótin maí/júní stundum skilað uppskeru í góðum sumrum, en það telst ekki til öruggra búskaparhátta.