Ertur MATILDA

MATILDA: Grænar fóður- og matarertur til heilsæðisræktunar og manneldis

MATILDA er finnskt grænt ertuyrki sem gefur góða raun bæði til fóðuröflunar og manneldis. Grænu erturnar þekkjum við t.d. úr ORA dósunum... Einnig eru til yrki sem gefa af sér gular ertur. MATILDA skilar ágætri uppskeru og myndar vel fylltar baunir við fullan þroska. MATILDA krefst lítillega lengri vaxtartíma en til dæmis yrkið Ingrid, en myndar mikinn lífmassa þegar líður á sumarið. Í heilsæðisræktun bæta ertur prótein- og steinefnainnihald fóðursins á skilvirkan hátt og skila safaríkara og jafnara gróffóðri.

Hagnýtir eiginleikar og ræktun:

• Heilbrigði og þol: Yrkið býr yfir skaplegum stöngulstyrk og styðst vel við korntegundir til að draga úr leguhættu. MATILDA hefur sýnt mótstöðu gegn mjölsvepp og þrífst í flestum jarðvegsgerðum, að því tilskildu að framræsla sé viðunandi.

• Niturbinding og smit: Líkt og smárar binda ertur köfnunarefni úr andrúmsloftinu og krefjast því lágmarks köfnunarefnisáburðar. Til að tryggja þessa eiginleika er æskilegt að meðhöndla fræið með viðeigandi Rhizobium bakteríusmiti áður en því er sáð. Ef stutt er frá síðustu ræktunarlotu með ertum í ræktarlandinu getur smitun verið óþörf. 

• Sáðmagn og sáning í blöndum: Þúsundkornaþungi ertna getur verið afar breytilegur, en í heilsæðisræktun er æskilegt að stefna að 50-70 ertuplöntum á hvern fermetra, en oft er viðmiðið um 100-110 kg/ha á móts við bygg eða hafra. Samhliða ertunum gefur góða raun að sá 75-100 kg/ha af byggi eða 50-75 kg/ha af sumarhöfrum. Heppileg sáðdýpt er um 2-4 sm í vel unnið og slétt sáðbeð, og æskilegt er að sá eins snemma vors og aðstæður leyfa.

Æskilegt getur verið að meðhöndla fræið með Rhizobium bakteríusmiti áður en því er sáð. Sjá tengda vöru hér niðri. 

MATILDA kemur í 20 kg pokum og 600 kg stórsekkjum. 

Meira um erturæktun.

Ertur og byggheilsæði

• Uppskera og lífmassi: Íblöndun ertna í heilsæðisræktun eykur heildaruppskeru í samanburði við hreint bygg. Uppskeran getur nánast tvöfaldast milli fyrri og seinni sláttutíma. Hlutur ertna í lífmassanum vex eftir því sem líður á sumarið og getur numið allt að 48% af þurrefnisuppskerunni í seinni slætti.

• Prótein- og orkugildi: Hreint bygg er oft á tíðum próteinsnautt. Ertur hækka próteinhlutfall heilsæðisins talsvert án þess að draga úr orkustyrk að ráði. Þetta bætir amínósýrusamsetningu gróffóðursins og getur dregið markvisst úr þörf fyrir aðkeypta próteinviðbót.

• Þurrefni og verkun: Bygg-ertublanda gefur safaríkara fóður en hreint bygg, en skilar um leið hærra og meðfærilegra þurrefnishlutfalli en repjublöndur gera. Þetta skapar gott jafnvægi við verkun og dregur úr áhættu við rúllugerð.

• Sláttur og vélavinna: Sláttubúnaður vinnur vel á ertublöndum og tap korns við slátt er almennt minna en í hreinu byggi. Fóðrið hentar vel til stæðuverkunar þar sem hægt er að saxa smærra og nota íblöndunarefni.

Heimild: Verkun byggheilsæðis í blöndu með repju eða ertu. Fræðaþing landbúnaðarins, 2009 (byggt á rannsókn á Möðruvöllum 2008).