Hafrar til þroska CILLA

CILLA: Stöðugt og snemmþroska yrki til kornræktar

CILLA (frá Svalöf Weibull í Svíþjóð) er hafrayrki sem hefur verið prófað ítarlega við íslenskar aðstæður. Yrkið skríður snemma og hefur til að bera þann flýti sem nauðsynlegur er til að kornið nái viðunandi þurrefnisinnihaldi fyrir uppskeru. Það hefur til að bera sterkan stöngul og sýnir góðan stöðugleika í uppskeru milli ára. CILLA getur staðið óþreskt langt fram eftir hausti ef tíð helst hagstæð. Kornið er matmikið og hentar til manneldis eða sem kjarnfóður, en yrkið er þekkt fyrir að skila jafnri kornfyllingu, jafnvel í breytilegu árferði.

Uppskera og tölulegar staðreyndir:

• Meðaluppskera: Í langtímauppgjöri íslenskra yrkjaprófana hefur CILLA skilað um 4,2 tonnum/ha af korni (N=77). Þetta er með hæstu meðaluppskeru meðal þeirra hafrayrkja sem prófuð hafa verið til þroska hérlendis.

• Þurrefni og rúmþyngd: Við þreskingu mælist meðalþurrefni kornsins um 58% (N=77). Rúmþyngdin mælist að jafnaði 46,3 kg/hl (N=77), sem telst gott hjá höfrum og endurspeglar þétt og matmikið korn.

• Hæð og flýtir: Yrkið er fremur lágvaxið, eða um 91 cm (N=77). CILLA skríður að jafnaði eftir um 81 dag (N=77) við íslenskar aðstæður, sem er sambærilegt við flýti PERTTU.

Hagnýtir eiginleikar og ræktun:

• Korngæði: Kornið hefur til að bera góða rúmþyngd og háan þúsundkornaþunga, sem mælist að jafnaði um 29,5 grömm (N=77) í íslenskum tilraunum.

• Heilbrigði: CILLA hefur til að bera mótstöðu gegn algengum blaðsveppum, sem stuðlar að heilbrigðum vexti og góðri nýtingu á vaxtartímanum.

• Jarðvegsval: Yrkið er aðlögunarhæft og nýtist á fjölbreyttar jarðvegsgerðir. Líkt og við á um önnur snemmþroska hafrayrki er mælt með snemmbærri sáningu til að tryggja að yrkið nýti vaxtartímann sem best til kornfyllingar.

Ofangreind tölfræði byggir á samantekt úr skýrslunni Korntilraunir 2024, Rit LbhÍ nr. 177.

CILLA fæst í 25 kg sekkjum og 600 kg stórsekkjum.

 Meira um ræktun hafra.  

Leiðbeiningar um ræktun grænfóðurhafra

Ræktun hafra til sláttar eða beitar, þar sem grasið er nýtt (ekki heilsæði eða korn), miðar að því að hámarka lífmassa og gæði blaðvaxtarins.

Jarðvegur og sáningartími: Hafrar eru nægjusamir og þola súran jarðveg betur en aðrar korntegundir, allt niður í pH 5,3. Grænfóðurhöfrum má sá síðar en höfrum til þroska, eða allt frá því að jarðvinnsla hefst og fram undir miðjan júní. Þetta gefur svigrúm ef vorverk dragast eða ef sá á í nýræktarspildur.

Sáðmagn: Til að tryggja þéttan blaðmassa og fínna strá er mælt með ríflegu sáðmagni, að jafnaði 200–220 kg/ha. Þétt sáning hjálpar plöntunum að loka yfirborði snemma, sem hamlar illgresisvexti og eykur lystugleika fóðursins.

Áburðargjöf og nýting: Hafrar svara köfnunarefni vel með auknum blaðvexti. Fóðurgildið ræðst nánast eingöngu af þroskastigi við slátt. Til að tryggja hámarksgæði (hátt prótein og sykur) skal slá hafrana fyrir eða um skrið. Við skrið eykst tréni hratt og meltanleiki fellur, þótt þurrefnisuppskera aukist. Æskilegt er að láta grasið liggja og visna í a.m.k. sólarhring til að hækka þurrefnishlutfall fyrir verkun í rúllur.

Leiðbeiningar um ræktun hafra til kornþroska

Við ræktun hafra til þroska og þreskingar er markmiðið að plantan nái að fylla kornið og skila viðunandi þurrefni fyrir haustið.

Jarðvegur og sáningartími: Bestur árangur næst á sandjörð eða léttum og bergefnaríkum moldarjarðvegi sem hitnar fljótt á vorin. Lykilatriði í hafraræktun á Íslandi er að sá snemma, helst á tímabilinu 10. apríl til 15. maí. Eftir þann tíma verður kornþroski mjög tvísýnn þar sem hafrar þurfa lengri vaxtartíma en bygg.

Sáðmagn: Hér er miðað við fullt sáðmagn, að jafnaði 180–200 kg/ha. Mikilvægt er að sá ekki of þétt svo hver planta fái rými til að þroska stór og matmikil korn með góðri rúmþyngd.

Áburðargjöf og heilbrigði: Gæta skal að jafnvægi í áburðargjöf. Of mikið köfnunarefni getur seinkað þroska og aukið hættu á legu, þótt hafrar hafi almennt sterkan stöngul. Hafrar hafa góða mótstöðu gegn mörgum blaðsveppum, en fylgjast þarf með þroska þegar líður á haustið. Hafrar eru þolgóðir í haustveðrum og hrynja síður úr axi en bygg, sem gefur ákveðið öryggi við uppskeru í óstöðugu tíðarfari.