Almennt má segja um verðþróun á hrávöru að hún hefur verið talsvert óhagstæð í maímánuði og það sem af er júní. Þarna virðast nokkrir þættir hafa mest áhrif:
1) Sáning í Bandaríkjunum gengur mun hægar en undanfarin ár vegna óhagstæðs veðurfars. Vægi Bandaríkjanna í alheimsviðskiptum með hrávörur er það mikið að áhrifanna gætir á öllum hrávörumörkuðum heims.
2) Fjárfestingasjóðir hafa á nýjan leik beint sjónum sínum og viðskiptum inn á hrávöru. Líklegt er að það ástand muni haldast meðan verðhækkanir verða af öðrum ástæðum, eins og vegna óhagstæðra veðurskilyrða. Ef jákvæðar fréttir munu berast, t.d. af góðum uppskeruhorfum, þá eru nokkrar líkur á því að sjóðirnir dragi talsvert úr vægi hrávöru í fjárfestingum sínum.
3) Veðurhorfur næstu mánaða eru víða talsvert verri en í meðalári. Víða í austur- og suðurhluta Evrópu benda spár til meiri þurrka en vanalega. Sömu sögu er að segja af austurhluta kornbeltisins í Ameríku.
4) Spáð er áframhaldandi aukningu í notkun á hrávörum til framleiðslu á lífrænu eldsneyti.
5) Vaxandi kaup Kínverja á ýmsum hrávörum hefur talsverð áhrif, sérstaklega kaup þeirra á sojabaunum.
Nánar um einstakar hrávörur:
Hveiti
Horfur til næstu mánaða eru ekki góðar og spáð er áframhaldandi hækkunum fram eftir sumri. Þær sérstöku aðstæður eru uppi að markaðurinn tekur lítið mið af framboði og eftirspurn, heldur horfir meira til veðurhorfa, framgangs hveitisáning og dregur líka dám af aukinni þátttöku verðbréfasjóða á hrávörumörkuðum.
Almennt virðast menn á þeirri skoðun að nægt fóðurhveiti sé til af 2008 uppskerunni, en seljendur halda að sér höndum vegna spádóma um slæma 2009 uppskeru og vonast til að fá betra verð fyrir 2008 uppskeruna ef þessar slæmu spár ganga eftir.
Of snemmt er að segja til um hvernig horfir með hveitiuppskeru í Evrópu í sumar. Þó eru þegar komnar fram vísbendingar um að uppskera í mikilvægum hveitilöndum eins og Þýskalandi, Póllandi og Úkraínu geti orðið undir meðallagi þetta árið vegna þurrka. Á sama tíma ríkir meiri bjartsýni í Bretlandi um uppskeruhorfur en fyrr í vor.
Greinendur á kornmarkaði eru þó þeirrar skoðunar að fréttir af slæmum veðurskilyrðum séu ýktar um of og að horfur á uppskeru í lok sumars séu betri í raunveruleikanum en spár benda til. Þess vegna leyfa menn sér að vera bjartsýnir um verðlækkanir síðla sumars þegar líður að nýrri uppskeru.
Mjög svipuð verðþróun hefur átt sér stað síðustu vikur/mánuði í bökunarhveiti, bæði í Evrópu og í Bandaríkjunum.
Maís
Mikil fylgni hefur verið milli verðhækkana á hveiti og maís á mörkuðum.
Mikill hiti og þurrkar í Evrópu geta haft neikvæð áhrif á evrópsku maísuppskeruna. Notkun á maís er talin munu aukast um 2% á milli ára, þrátt fyrir spár manna um minnkandi kjötframleiðslu um allan heim næsta árið. Á sama tíma benda spár um uppskeru bæði í Evrópu og Bandaríkjunum til minni uppskeru en 2008/2009. Horfur með verð á maís eru því ekki góðar, þótt e.t.v. sé of snemmt að draga afgerandi ályktanir í því efni.
Bygg
Bygg hefur að miklu leyti fylgt þróun hveitiverðs síðustu mánaða. Því miður liggja mun minni upplýsingar fyrir um bygg en aðrar korngerðir, bæði vegna þess að önnur hrávara er mun mikilvægari í alheimsviðskiptunum og svo skortir einnig talsvert á að verðmyndun á byggi sé eins opin og sýnileg og er með t.d. hveiti, þar sem helstu markaðir bæði í Evrópu og Bandaríkunum skrá ekki einu sinni verð á byggi.
Uppskeruhorfur eru víða allgóðar, t.d. í Bretlandi. Sama gildir samt um byggið og önnur hráefni að mögulega geta komið upp áföll á seinni stigum vaxtar, sem oft snemmt er að segja til um. Enn sem komið er hefur lítil spurn orðið eftir byggi úr 2009/2010 uppskerunni. Sú staðreynd gefur möguleg fyrirheit um það að verðið verði hagstætt um það leyti sem ný uppskera kemur á markað síðla sumars. Erfiðleikar í bruggiðnaði og vaxandi birgðasöfnun vegna þess gefa líka vonir um lækkandi verð þegar líður á sumarið.
Sojamjöl
Segja má að horfur varðandi verð á sojabaunum og sojamjöli séu þær verstu á hrávörumarkaði og koma þar ýmsar ástæður til.
Miklir og langvarandi þurrkar í Argentínu eiga þar stóran þátt, auk verkfalla í röðum argentínskra bænda. Sömuleiðis hefur stóraukinn innflutningur Kínverja á sojabaunum valdið talsverðu um verðhækkanir sojamjöls síðustu vikur. Á síðustu 9 mánuðum hafa t.d. Bandaríkjamenn flutt meira út af sojabaunum en 12 mánuði þar á undan. Meira en helmingur þessa útflutnings hefur farið til Kína. Birgðir í Bandaríkjunum eru því í lágmarki og hræðsla vegna þessa hefur enn frekar þrýst verði upp.
Afleiðing af þessu er sú að verð á sojabaunum náði í lok maí hæsta verði sem sést hefur síðastliðna 8 mánuði.
Einu jákvæðu fréttirnar af sojamjölsmarkaði eru þær að talið er að meira verði ræktað af sojabaunum í austurhluta Ameríku en áður var talið.
Eggert Jónasson
Innkaupastjóri Líflands
|
